Źródło zarażenia i rozprzestrzenianie choroby

Najważniejszym źródłem zakażenia i prze- nosicielem choroby w ulu, pasiece i między pasiekami są chore pszczoły i matki. Chore owady wydalają z kałem spory, które zanieczyszczają wnętrze ula, zapasy miodu i pierzgi, plastry, toczek i wodę. W okresie wiosennego oblotu choroba rozprzestrzenia się za pośrednictwem. zarażonych pszczół błądzących oraz pszczół rabujących chore i wymarłe rodziny. Niemniej ważną rolę w rozprzestrzenianiu choroby odgrywa pszczelarz, który nie przestrzega zasad higieny pracy w pasiece. Do zarażenia dochodzi również podczas zasilania słabych rodzin zarażonymi pszczołami, łączenia rodzin osłabionych chorobą, używania nieodkażonych uli, plastrów, sprzętów i narzędzi pszczelarskich. Zarażenie przenoszą również larwy Galleria mellonella i Dermestes lardarius. Przebieg i objawy choroby. Przebieg choroby zależy od stopnia zarażenia i siły rodziny, zaopatrzenia rodziny w pokarm i czynników usposabiających. Z reguły początek choroby jest niezauważalny przez dłuższy czas. Niekiedy występują zarażenia utajone, które mogą utrzymywać się w rodzinie przez kilka lat. Nozemoza przebiega w trzech postaciach klinicznych: jawnej i skryte (utajonej). Postać jawna charakteryzuje się niepomyślnym przebiegiem zimowli, biegunką, silnym osłabieniem rodziny po pierwszym oblocie, często utratą matki i spadkiem produkcyjności rodziny. Odwłoki chorych pszczół są rozdęte (pasiaste na skutek uwidocznienia błon między- segmentalnych odwłoka). Kał o konsystencji kaszowatej, koloru gliniastożółtego wydziela charakterystyczną woń mysiego moczu. Przy występowaniu biegunki pod koniec zimowli wnętrze ula i martwe pszczoły są powalane kałem. Chore pszczoły tracą zdolności lotne, pełzają przed ulem, wspinają się na źdźbła traw i skupiają w grupki. Bardzo często obserwuje się drżenie skrzydełek Pszczoły giną masowo w ulu podczas zimowli oraz po pierwszym oblocie. Przy silnym zarażeniu zimującej rodziny i śmierci matki może zamierać cała rodzina. Chore pszczoły są ospałe, przestają pracować. Liczba czerwia zmniejsza się. Martwe pszczoły o silnie rozdętych odwłokach i kurczowo przyciśniętych nóżkach do tułowia są powalane kałem. Jelito środkowe początkowo zabarwione na kolor brudnoszary, jest rozdęte i zabarwione na perłowobiało. W postaci skrytej choroby rodzina rozwija się nierównomiernie. Po zimowli rodzina jest silnie osłabiona, słabo odbudowuje plastry i wychowuje małą liczbę czerwia przy prawidłowym czerwieniu matki. Rokowanie. Jest ono niepomyślne gdy 50% pszczół w rodzinie jest zarażona na wiosnę. Większe prawdopodobieństwo przeżycia mają rodziny, w których maksymalne nasilenie choroby przypada na miesiące późniejsze.