Przewód pokarmowy i układ oddechowy

Działanie ochronne w przewodzie pokarmowym wywiera nabłonek wyścielający jelito środkowe, nieprzepuszczalna warstwa schitynizowanej kutikuli, pokrywająca nabłonek jelita przedniego i tylnego, błony perytroficzne w jelicie środkowym, zmiany kwasowości i potencjału oksydo-redukcyjnego różnych odcinków przewodu pokarmowego, wytwarzanie dużych ilości śluzy przez komórki nabłonka jelita środkowego, enzymy trawienne oraz obecność specyficznej flory bakteryjnej o działaniu antagonistycznym. Cienkie, bezstrukturalne, kilkuwarstwowe błony perytroficzne otaczają ze wszystkich stron masy pokarmu w jelicie środkowym. U czerwia są one systematycznie odnawiane dwanaście razy na dobę. Błony trawienne zapobiegają zranieniu ścian jelita przez twarde części pokarmu, a także uszkodzeniom przez mikroorganizmy znajdujące się w pokarmię. Domieszka spadzi do pożywienia pszczół wpływa uszkadzająco na błony trawienne. Działanie ochronne błon trawiennych uwidacznia się najwyraźniej w patogenezie nozematozy. Zarażenie pierwotne komórek nabłonka jelita środkowego przez Nosema apis rozpoczyna się od części końcowej jelita środkowego, tj. w miejscu, gdzie błony perytroficzne są odcinane przez zwieracz. Ważną rolę w odporności odgrywa okresowe złuszczenie prawie całej warstwy nabłonka jelita środkowego z wyjątkiem krypt regeneracyjnych. Z komórek tych krypt powstaje szybko nowy nabłonek. Działanie przeciwbakteryjne w przewodzie pokarmowym wywierają ponadto zmiany odczynu soku trawiennego oraz enzymy trawienne (proteazy, lipazy i karbohydrazy). Drobnoustroje występujące w przewodzie pokarmowym pszczół i czerwia, szczególnie Lactobacterium constellatus i Pseudobacterium rigidus apis wytwarzają substancje działające fungistatycznie na A. niger, A. fumigatus, T. lignorum i Mucor. Wytwarzana przez Str. faecalis beta-N-acetylmuramid-glukanhydrolaza hamuje namnażanie Bac. subtilis, Bac, cereus, Micro- coccus i Sarcirn. Te wszystkie czynniki chronią środowisko wewnętrzne owada przed zakażeniem, hamują namnażanie form wegetatywnych i niejednokrotnie uniemożliwiają kiełkowanie endospor laseczek chorobotwórczych. Niekiedy brak pewnych substancji w pożywieniu chroni pszczoły prżed zakażeniem. Wykazano, że świeżo wygryzione pszczoły pozbawione białka w pokarmie nie są podatne na zarażenie N, opis. Wzrost odporności czerwia na zgnilec złośliwy jest związany m.in, ze wzrostem stężenia cukrów redukujących w jelicie środkowym, zmianami potencjału oksydo-redukcyjne- go treści pokarmowej oraz różnicami w pożywieniu, jakie otrzymuje czerw z linii wrażliwych i odpornych na zgnilec złośliwy. Układ oddechowy. Swoista anatomiczna budowa tchawek i otoczenie przetchlinek włoskami, które ulegają chitynizacji, chroni przed zakażeniem. Stwardniałe, schitynizowane włoski otaczające przetchlinki pierwszej pary w sposób mechaniczny uniemożliwiają wnikanie do tchawek A. wood.